“WAQ JINA LAYAPI PATRONES KUTIRIMUCHKAN”

14/03/2026

Sector Quechua

Kay 8 de septiembre killa 2015 watapi Ayllu Kirkiawi (provincia Bolívar) ruwakuspa karqa taller Normativa de Semillas nisqamanta, kayman CENDA institución waqyasqa karqa, paykunawan parlarikunapaq.

Chinpaykamurqanku uk kimsa chunka aswan runa masis, karqanku autoridades, comunarios qhari, warmi sinchimanta debate ruwarqanku transgenicosmanta, chanta Norma General de Semillas nisqamantawan, ajinata parlarikurqanku.

“Mujuykuta pisilla puquchiyku”

Uk compañero ajinata parlarin: “qhawasqaman jina llakiy (…) kay ukhuman jamullantaq proyectos alcaldiamanta, chay proyectospi jamun aswan mejores papas, nuqaychiq mismo destrosakuschkanchiq, ajinapiqa nuqayku mismo mujuykuta pisilla puquchiyku, chaypiqa nuqayku mismo chinkachispa jinayku”.

“Tantaykuytawan, papa mujusninchista apakapurqanku”

Waq compañero nillantaq: “Ima kachuy tarpuykunchiq, ciudadman ripunapaq, ima papatapis tarpuykullanchiqña, abonoswan ima, ñawpata mana jinachu karqa. Waq institución ñawpakunapi jamuq, papapi yanapaq kanku, nuqa yuyakuni tukuy laya kaq papata, tukuy suyusmanta tantaykuchiq kanku, chantataq niwaq kayku ´Estados Unidosman kay papa chayanqa, chaymantataq qullqi kutimunqa’ nisp. Ajinaspicha q’ala tukuy laya papa mujutaqa apakapurqanku, kunan chay mujusqa mana kanñanchu, achkha papa mujuqa karqa í, waqay ch’uru, runa poncho, runtu papa, saq’anpayas, ch’iqchis, kunan runakunaqtaqa manaña chay papas kanñachu, waych’allaña kunan tiyapuwanchiq í, ñawpataqa mana chay waych’a papa karqachu, kunan q’ala tiempopis cambian, manaña ñawpa tiempo jinachu, septiembrepi tarpunaña karqa ñawpataqa, kunan manaña jinachu octubre, noviembreta papaqa tarpukuchkan”.

“Tukuy ima campomanqa jamuwayku”

Chay tallerpi waq compañero ajinata nin: “Nuqayku kaypiqa tukuy maymantachus qhasi yaykumun chayllataña qhawayku, kayman jamuchkan wakas, khuchis, wallpas, quwis, tukuy ima campomanqa jamuwayku, chayllataña qhawayku, chayllataña suyayku”.

“Waq jina layapi patrones kutirimuchkan”

Gregorio Jacinto Checa, kuraq Mallku, jatun ayllu Kirkiawimanta: “Allin llakiy, waq jina layapi patrones kutirimuchkan hermanos, ñawpataqa a chicotes abuelosninchikta apaykachaq kanku, kunanqa waq jina layapi apaykachawasunchiq, imacha puquyninchik, chaykunamanta dueño jina papeleswan rikhurichkanku. Abuelosninchiq nuqanchiktaqa sano puquywan saqiwarqanchiq, paykuna umallapi apaykachaq kanku documentostaqa, kunan tiempoqa papelpi qillqasqa kanan tiyan, chayrayku tukuypata tiyapuwanchiq carnetpis í, tukuy chaywan empresaspaq makisnninman chayachkanchiq, chaywanqa picha defiendenchiq chaykunata qhawawanchiq como opositores… lindo kanman rescatananchiq (experiencia del mak’unku) salvanapaq mujusninchikta”.

“Actapi tukuy laya mujusta qillqana”

Kay tallerpi uk compañero ajinata parlarin: “¿Imaynapi defiendekusunman?… papas nativasta mak’unkumanta rikhurichisunman, chayta q’umer tiempopi nuqa organizakunata munayman, uk partetaqri q’ala mujus Ayllu Kirkiawimanta uk Actapi redactasqa kanman, jinapi chaywan defiendekusunman, chayta apurarisunman nini tatas, mamas”.

 Q taller semillas transgenicos bolivar 2              

Q taller semillas-transgenico bolivar 1

Más publicaciones

Wayk’urikuna: Chaqra patapi puquywan Jat’aqu Piqtu ruwarina

 “Kay q’umir tiempoqa tukuy imitata wayk’urikunchik, chaqra patapiqa tiyan tukuy laya q’umir...

Leer más 14/03/2026
Yachayninchik: CH’ILLKAMANTA LLIKT’A RUWARINA

Ch’illka llikt’ita misk’i, k’achitu queso quesolla, jatun llaqtamantaqa llikt’a mana misk’ichu,...

Leer más 14/03/2026
Yachayninchikta Kallpachaspa: “WATHIYA RUWARIKUNA, UQHARIY TIEMPOPI”

Periódico “Conosur Ñawpaqman” Norte Potosikama chimparirqa, yacharinapaq, qhawarinapaq, imaynatataq...

Leer más 14/03/2026
TODOS SANTOS RAYMI: Almasta yuyarispa paray pachaman yaykunchik (Video)

CENDA / 6 de Noviembre de 2020. Todos Santos raymi Aya Marq'ay (noviembre) killapi chayamun, Bolivia...

Leer más 14/03/2026
LEYENDA DE LA COCA

CENDA / 19 de agosto de 2020. - En bolivia la hoja de coca es sagrada, respetada en la Constitución...

Leer más 14/03/2026
Willarisqayki: Mallkumanta Imillamanta Quri Q’intimantawan

  WILLARISQAYKI: Comunidades campesinas indígenas originariaspiqa sapa ch'isi manaraq puñuykapusaspa...

Leer más 14/03/2026

Fermín Visite nuestra pagina web anterior
Fermín