Tiempo Qhawaymanta: Tiempota purichiyku, manaraq tarpuyman yaykuchkaspa

14/03/2026

Sector Quechua

Agosto killapi sapa wata chaqra llank’aq runamasiqa señasta waturikun, yachayta munaspa imaynataq jamuq wata kanqa, ancha parachu, pisichu para kanqa, qhiparinqachu, ñawpamunqachu. Kaytaqa temporal (secano) jallp’aspi tarpunapaq qhawarinku, chayman jina paykunaqa wata tarpuyta wakichikunku. Kay kutipi comunidad Qupana, Ayllu Phanakachi, Municipio Chayanta, Norte de Potosíkama chinpaykurirqayku, kay chiqapipis sapa wata tiempota qhawanku sach’aspi, khuruspi, phuyupi ima, chayman jinataq puquykunata puqhuchinankupaq. 

Kay jamuq wata 2015-2016 imayna kananta mama Porfiria Acero willariwanchis:

q predicción porfiria acero qupana 092015

«Rumisitupiqa junp’ichkan, kachkan aire, kusa wata kanqa»
«Tiempota qhawayku nuqayku (…). Allin wata kananpaq, rumisitus kan, canpopi chay rumisitustaq junp’isqa q’ayantinpaq rikhurinan tiyan, chay tiempo purichiy. Ari waliqta chay rumi junp’ichkan, chay rumisitupiqa junp’ichkan, kasan aire, kusa wata kanqa, ajinata ninchis. Chay rumisitusta qhawariyku, manaraq tarpuyman yaykuchkaspa, kay septiembre, octubre killapi, chaypi tiempota purichiyku nuqaykuqa».

«Durazno uramanta t’ika richkan pataman, chay nin ura wata kanqa kay wataqa»
«Chaymanta uk willallantaq, (…) durazno sach’a uramanta t’ikayta qallarin pataman tukuchin, chaytaq niy munan uray wata kanqa. Qhawamusqayman jina, rikuni uramanta t’ika pataman richkan, mana puntamanta uramanchu tukuchichkan, chay nin ura wata kanqa kay wataqa, urayman tarpusunchis, puquykunastapis, imatapis jinata ninchis.
Kay tiempoqa mana kikinchu, tiempoqa cambiachkan, chaymanta jina nuqayku tiempo qhawariyku, urapipis, patapi kusa ajina rikukun llaqtaykupiqa».

Tiempo qhaway yachayninchisqa may unaymanta jamun, kuraq tatasninchis apaykacharqankupuni, nuqanchis chaqrata puquchiq jinaqa ama qunqanachu tiyan, wawakunamanpis yacharichinallapuni.

Más publicaciones

Wayk’urikuna: Chaqra patapi puquywan Jat’aqu Piqtu ruwarina

 “Kay q’umir tiempoqa tukuy imitata wayk’urikunchik, chaqra patapiqa tiyan tukuy laya q’umir...

Leer más 14/03/2026
Yachayninchik: CH’ILLKAMANTA LLIKT’A RUWARINA

Ch’illka llikt’ita misk’i, k’achitu queso quesolla, jatun llaqtamantaqa llikt’a mana misk’ichu,...

Leer más 14/03/2026
Yachayninchikta Kallpachaspa: “WATHIYA RUWARIKUNA, UQHARIY TIEMPOPI”

Periódico “Conosur Ñawpaqman” Norte Potosikama chimparirqa, yacharinapaq, qhawarinapaq, imaynatataq...

Leer más 14/03/2026
TODOS SANTOS RAYMI: Almasta yuyarispa paray pachaman yaykunchik (Video)

CENDA / 6 de Noviembre de 2020. Todos Santos raymi Aya Marq'ay (noviembre) killapi chayamun, Bolivia...

Leer más 14/03/2026
LEYENDA DE LA COCA

CENDA / 19 de agosto de 2020. - En bolivia la hoja de coca es sagrada, respetada en la Constitución...

Leer más 14/03/2026
Willarisqayki: Mallkumanta Imillamanta Quri Q’intimantawan

  WILLARISQAYKI: Comunidades campesinas indígenas originariaspiqa sapa ch'isi manaraq puñuykapusaspa...

Leer más 14/03/2026

Fermín Visite nuestra pagina web anterior
Fermín