Plaguicidas, insecticidas imaqa jallp’ata, runata ima wañuchin

“May chhika propaganda ruwanku plaguicidas rantinapaq, runataq mana umacharikuspa rantiyllamanpuni rin. Tarpuna jallp’aspitaq may chhika kay «jampisqa» astawan saqra khurusta miraykuchichkan, chaypaqtaq ‘insecticidasta rantiychik’, nimuchkawanchik. Nuqaqa manchikuni, kay millay khurus wiñaytawan mikhuwasunman chayri?” Nin Comunaria Comarapa llaqtamanta.

Maymanta insecticidas rikhurimun?

Ñawpataqa ni ima khuru karqachu, puquykunataqa mana sapantachu tarpuq kayku, tarpukuq papa, kantusninpi quinuwa kaq, chawpinpi habas, lacayus, arvejas, saritas, ajinapiqa ni ima unquy, ni khuru yaykuqchu. Jinallapi jatuchiq llaqtakunapi chay insecticidas ranqhaqkuna, aswanta vendey munaspa nisqanku: “kay insecticidaswan aswan sumaqta puquchinki, aswan qullqita jap’inki”. Uklla rantinan faltasqa, comunidadpiqa insecticidasta rikuytawanqa, yachapayta munaspa tukuy rantiyta qallarisqanku, ajinallamanta miraykusqa insecticidas, plaguicidas comunidadapiqa.

Imaynapi jallp’ata insecticidas wañuchin?

1. Insecticidas, plaguicidasqa saqra khurusta wañuchiq jinaqa, k’acha khuritusta wañuchipullantaq.

2. May chhika insecticidasta watan watan jallp’aman qhallinchis chayqa, jallp’api suqta, chunka, kimsa chunka watata kakun, jallp’ata nanachispa.

3. Kay quimicosqa mana allinta chulluspaqa, kachi jina jallp’api chuqruyapun, thaluyapun, chaytaq mana saqinchu yaku jallp’a ukhuman yaykunanta, chayrayku t’aqrayachin jallp’ataqa.

4. Chay saqra khurusqa quimicoswan aswanta thaluyanku, fumigasqapis manaña wañunkuchu, kallpasapasman tukupunku.

Chaqra llank’aq runa masiqa, may chhikatapuni khurukunataqa fumigarichkan…

Kay saqra khurusri may chhikanta wiñarpasqa, chaqra llank’aqtaña mikhuykapuyta munachkan

Mana chayllachu, runapis ima phiñanaku kaptin, wakinqa machaykuspapis chay insecticida venenotaqa upyaykarpanku, ajinapitaq runapis wañun. Chayrayku, amapuni kay jampistaqa (insecticidasta, plaguicidasta, quimicostaqa) rantinachu kanman. Aswan sumaq naturalta puquchikuy, yachayninchiswan, imaynatachá ñawpata tata, mama tarpukuq kanku ajinata. Ajinapiqa runapis qhipamanqa cáncerwan mana unqusunmanchu, nitaq upyaykuspqa wañunkumanchu.

Bolivia llaqtapi puquykunata anchatataq jampiykuchkanku, «mana jampisqaqa, manaña puqunchu» nispa, tapurikurqankichischu

imaraykutaq may chhika khuru puquykunapi rikhurimunchkan? T’ukuriychik.

Kunantaq willarisqaykichik, Bolivia suyunchikpi ima JAMPISTAQ PROHIBISQA kachkan, kaykunataqa AMAPUNI rantinachu, ñawiriychik:

Redacción: Jr.