PARLARIKUNACHIS: Wata tarpuypi wawakuna yanaparikullankutaq

“Trojaman saqsachinapaq tarpuchkayku”

Tarpuymanta parlarirqayku Maribelwan, payqa Tiraque llaqta qayllapi tiyakun, tatanwan, mamawan papata tarpurisqanku, chaytataqri mink’arikuspa allarichkanku, papatari jallch’ananpaq aqllanku, chayta wawakunaqa yanapallankutaq. Yanapaq jinari yachaqakuchkallankutaq.

«Maribel Rioja nuqanchispaq parlarichkan»

Añaskitu: Ima sutiyki?, machka watayuq kachkanki?

Añaskitu: Sutiy Maribel Rioja, chunka ukniyuq watayuq kachkani.

Añaskitu: Ñachu tarpuchkankichikña?

Maribel: Ari, kay wataqa tarpuyta qallarichkaykuña, wakin pawqar wara killa (octubre) tukukuyta tarpurqankuña.

Añaskitu: Pitaq tarpunapaq jallp’ata wakichin?

Maribel: Tatay á, paypuni jallp’ata unayña wakichirqa, llamp’uyachirqa, tikramurqa, q’ulacharqa.

«Tarpunaykupaq tatay jallp’ataqa phurmurichichkan»

Añaskitu: Mujutari pitaq wakichin?

Maribel: Ahh, chaytaqa mamay wakichirqa, k’achitusninta aqllan, khurusqata, q’uyusqata wikch’un.

Añaskitu: Wanuwanchu, abono quimicowanchu   tarpunkichik?

Maribel: Oveja wanuwan tarpuyku, tatay camionpi maymantachus rantimun, abono quimicotaqa mana churaykuchu.

Añaskitu: Qamri tarpuypi imata ruwanki?

Maribel: Ñuqaqa yachay wasiman rini, manaraq tukukuchkanchu, kuraqniy manaña yachaywasipichu pay tarpuypiqa yanapan.

Añaskitu: Payri imata ruwan?

Maribel: Tataywan wanuta, mujuta, chukchukata burrupi chakra pataman astanku.

«Wanullawan papataqa tarpukuyku»

Añaskitu: Imapi wawakuna tarpuypi yanapanku?

Maribel: Tatay yuntawan jallp’ata llamk’an, mamayri qhipanta mujuta t’akaspa rin, wawakuna wanuta jich’ayku.

Añaskitu: Juqhariytawan watantinta mikhunapaqchu tarpuchkankichik?

Maribel: Aripuni, trojaman saqsachinapaq tarpuchkayku, chaymanta jurqhurispa watantinta mikhukuyku, papataqa manapuni rantiytaqa yachaykuchu.

«Papa aqllaypi nuqapis yanapakuchkani»

Ajinata parlariyku Maribel warmi wawawan, payqa may chhika yachayniyuq. Jallp’api llank’ayqa may waliq, mikhunata puquchinku, ruwaspapuni ñaraq qhari wawa, warmi wawa imaqa imatapis yachaqakunku. Kay jina llank’aymantaqa wawakunataqa ama karunchanachu.

Qillqan: Julia Román M. – CENDA