Noviembre, diciembre killastaqa waqanayasarqaykuña, qhipataña para jamun

“Mikhunapaqtaq, qullqichanapaqtaq kunanqa tiyan”

Segundino Silva Flores, comunidad Marquilla, nin: “Kay wataqa tata Diospaq qhawariyninwanqa sumaqta tukuy imata puquchikuyku. Bolayta mana atina kasan chaqritakunaqa, churakusqa chhikan tukuy ima puqupuwanchik. Mikhunapaqtaq, vendekunapaqtaq kunan tiyan. Saraqa Cordeco, q’illu sara, waqay ch’uritu, yuraq sara, kulli sara. Q’ayma jallp’aspi kantaq, misk’i jallp’itaspiqa astawan sumaqta puqun. Trigo, sara maníy kusallapuni kasan. Para qhipata kasqanpiwan, as tunpata ch’akinayarqanku chaymanta para kaptinkamaqa ukllata kutirinku”.

“Para wata qallariypiqa manapuni paraqa karqachu, tumpitasllata karparin noviembre, diciembre killastaqa waqanayasarqaykuña. Navidad pasaymantaña paraqa jamun. Qayna wataqa pisita sarata, trigota imaqa uqharirqani. Chiqchi para jamuspa q’alata sarataqa chinkarpachipuwarqa”.

“Para mana kanchu, kay chiqaqa ancha ch’akitaq”

Elizabeth Vargas (16 años) nin: “Pisi kay wataqa, mana kanchu cosecha. Para mana kanchu, kay chiqaqa ancha ch’akitaq, qhipata pararparin chaywan wakisitun kutirinku, q’alata ch’akipusarqanku. Ñawpaq tarpuyta sarata kimsa arrobawan churarqayku, chaymanta ni uk pesadapis kanchu. Qhipasta uk iskay arrobata jina churarqayku chaykunallaña wakin salvakunku. Cordeco, Willkaparu, Q’illu chay kimsantin sarata churarqayku. Uk phisqa pesadallatapis uqharisaykupunichá, nichus chaypis”.